De kunst en kunde van veranderen | De methodische benadering van een veranderkundige onderzoeken

Je kunt de drie methodische grondthema's (verheldering van de vraag, waarden als doelrichting van veranderen en realisatie van de gewenste verandering) gebruiken voor het afnemen van een interview bij een veranderkundige. In dat interview kom je tot de beschrijving van de door die persoon gehanteerde methode van werken in een bepaalde casus uit zijn/haar praktijk. Vervolgens gebruik je die beschrijving om er een analyse van te maken in het licht van de in hoofdstuk 3 uitgewerkte deelthema's. Op die manier kom je tot gefundeerde richtlijnen in het methodisch handelen bij een bepaalde casus.

Oefening

Neem een interview af bij een professionele of niet-professionele veranderkundige over een bepaalde casus aan de hand van de vraag:

Hoe heb jij in samenwerking met anderen geprobeerd een bepaalde situatie in de gewenste richting te veranderen?

Vraag de professional om een case-situatie uit diens eigen praktijk te selecteren die interessant en leerzaam is. Op deze casus ga je in het interview verder in. Benadruk de vertrouwelijkheid van de gegevens. Neem het interview op en schrijf het daarna in zijn geheel (verbatim) uit en liefst in de ik-vorm.

Gebruik bij het interview de volgende vragen.

1. Wie zie jij in de casus als de primaire en secundaire veranderaars?
2. Verkenning en analyse van de situatie:
   • Wat zag jij in het begin van het contact met het cliëntsysteem als vraagstuk of als probleemsituatie en welke ontwikkelingen hebben zich hierin tijdens het verandertraject voorgedaan?
   • Waar lag de behoefte aan ondersteuning van jou als professional?
   • Wat zie je als belangrijke achtergronden of oorzaken van de probleemsituatie? In hoeverre is er sprake van een systemische analyse?
   • Hoe en waar heb je samen met de betrokkenen de situatie vanuit een multidisciplinair perspectief verkend en onderzocht?
3. Doelen van het verandertraject:
   • Wat waren de belangrijkste doelen met betrekking tot systeemverandering en het handelen van mensen daarin, die je aan het begin van het verandertraject voor ogen stond en welke ontwikkelingen hebben zich tijdens het veranderproces hierin voorgedaan?
   • Op welke manier zijn de doelen van het verandertraject tot stand gekomen?
   • Zijn de nagestreefde doelen naar jouw inzicht en het inzicht van de andere betrokkenen bereikt?
   • In welke mate ben jij persoonlijk tevreden over het bereikte resultaat?
   • Wat was de bijdrage van andere betrokkenen aan het bereikte resultaat?
4. Methoden van werken:
   • Wat zag je als je rol en opdracht in het verandertraject?
   • Hoe was je werkrelatie met het cliëntsysteem?
   • Hoe is het bereikte resultaat en het proces geëvalueerd en was die evaluatie voor alle betrokkenen bevredigend?
   • Welke werkwijzen hebben volgens jou met name bijgedragen aan de verbetering van de situatie of aan het antwoord op de gestelde vraag?

Analyse van de gegevens

• De antwoorden op de vragen van het interview moeten volledig uitgeschreven worden en aan de geïnterviewde ter goedkeuring voorgelegd worden.
• Je moet daarna het interview-verslag analyseren. Gebruik daarbij de centrale vragen in de paragrafen 3.1, 3.2 en 3.3. Maak uit elke paragraaf een keuze voor twee vragen.
• Wat heb je in de casus en in je analyse in positieve zin geleerd voor wat betreft de praktijk en de theorie van sociale veranderkunde?
• Wat heb je geleerd wat betreft je vaardigheid in het onderzoeken van de methodische benadering van een veranderkundige?
• Bespreek jouw of jullie bevindingen met de betreffende veranderkundige of met andere veranderkundigen.

Deze oefening is in de praktijk uitgevoerd door van Gerard Donkers.

Meer van dit soort oefeningen om te gebruiken bij je eigen project? Deze oefening komt uit het boek De kunst en kunde van veranderen. Werkboek over de grondthema's. Dit werkboek hoort bij Grondbeginselen van veranderen van Gerard Donkers.