“Toen Iris 2,5 jaar oud was, merkten haar ouders dat er iets niet in orde was. Iris at bijna niets meer en wat ze at, spuugde ze uit. Haar babyvet verdween in hoog tempo; ze viel behoorlijk af. Iris werd door de huisarts doorverwezen naar de kinderarts. Tot grote schrik van iedereen bleek er een tumor te groeien in haar hoofdje”, schrijft auteur Wolanda Werkman (GZ-Psycholoog Rijndam Revalidatie) in het voorwoord van Cirkels van Nabijheid. Hoe dicht kom jij bij mij?
In januari 2007 werd Iris geopereerd. Er volgde voor het gezin een lange en zware periode van zorg en ziekte. “Iris reageerde heftig op de behandelingen die volgden op de operatie. Ze werd er erg ziek van en ze verloor bepaalde vaardigheden. Voor de operatie kon ze fietsen op een driewieler, steppen, haar sokken en haar t-shirt uittrekken, uit een beker drinken, bouwwerken maken van duplo en blokken, puzzels maken van vijf stukjes en zelf smeerkaas op haar broodjes smeren. Deze dingen kon ze niet meer. Gelukkig had de behandeling wel het gewenste effect: Iris overleefde. Ze leerde langzaam weer steppen, fietsen en bouwen. Vijf jaar na de behandeling werd Iris genezen verklaard”, vervolgt Werkman in het voorwoord van Cirkels van Nabijheid. Hoe dicht kom jij bij mij?. Ze leerde Iris in de zomer van 2013 kennen.
“Haar ouders probeerden haar te leren dat ze niet met vreemden mee mocht gaan, maar dat leek ze niet te snappen. Iris mocht om deze reden niet alleen buiten spelen, iets wat ze wel graag wilde. Haar moeder nam Iris ook bijna niet meer mee naar winkels omdat ze continu op haar moest letten; als ze Iris ook maar vijf seconden uit het oog verloor, bijvoorbeeld om iets uit het schap te pakken, kon ze weg zijn. Iris had continu begeleiding nodig, zowel binnens- als buitenshuis. Ze kon niet alleen gelaten worden; haar ouders moesten constant alert zijn. Hun grootste angst was dat Iris opeens zou zijn verdwenen.
‘Allemansvriendje’
Het IQ van Iris bleek rond de zestig te liggen en naast de leerproblemen bleek er sprake van gedrag dat past bij een autismespectrumstoornis (ASS). “Iris was al eerder psychologisch onderzocht. Ons onderzoek wees uit dat de achterstand van Iris op haar leeftijdsgenoten steeds groter werd. In het adviesgesprek reageerden haar ouders rustig op deze uitkomsten. Ze waren in de eerste plaats nog altijd blij dat Iris er nog was. Hun grootste zorg betrof ook niet het leren, maar het ‘allemansvriendje’ zijn. We bespraken dat dit gedrag veel voorkomt bij kinderen met een verstandelijke beperking en dat het noodzakelijk is deze kinderen daarbij te begeleiden en te ondersteunen en waar nodig te beschermen, wellicht hun leven lang. De moeder van Iris nam hiermee geen genoegen, ze drong aan: was er echt niets aan te doen? ‘Dit probleem heeft veel impact op ons leven en we maken ons er grote zorgen om. Kunnen jullie niet iets verzinnen of proberen?” Hieruit ontstonden de ‘Cirkels van Nabijheid’.
De Cirkels bleken erg goed te werken. Iris pikte het op en paste het toe. Dit gaf ouders wat lucht en rust. Iris ging puberen, haar lichaam ontwikkelde zich en elke volgende fase bracht nieuwe vragen met zich mee, waarbij de cirkels behulpzaam bleken te zijn.”
Gebruik in groepen
In de afgelopen jaren zijn er veel kinderen behandeld met de Cirkels van Nabijheid. De methode is dankzij de hulp van Rijndam Revalidatie en mytylschool De Brug aangepast voor gebruik in groepen. Leerkrachten nemen dan de rol van de ouders over en bepalen wat wenselijk is; wat ze kinderen willen leren over afstand en nabijheid in een schoolse omgeving.
Hierbij leren ze ook baas te zijn over hun eigen lichaam en de eigen grenzen en die van een ander te herkennen c.q. respecteren. Bij kinderen met een lichamelijke beperking ontwikkelt dit besef zich regelmatig niet of heel anders.
De Cirkels bleken een bruikbare vorm voor allerlei aan te leren vaardigheden. Ook privacy, intimiteit, seksuele ontwikkeling en zelfverdediging bleken concepten die makkelijker te begrijpen zijn binnen de kaders van de Cirkels.
Over het boek en de methodiek
De methodiek is inzetbaar voor het aanleren van diverse vaardigheden.
Na een uitgebreide casus volgt een theoretische onderbouwing van de methodiek. Vervolgens leren kinderen in tien bijeenkomsten met een speelse opzet onderscheid te maken tussen mensen die heel nabij mogen komen en mensen die verder van hen af staan. En leren ze hun gedrag af te stemmen op deze mate van nabijheid. Cirkels van Nabijheid is een heldere methode die kinderen met een beperking op weg helpt naar autonomie.
De methode is speciaal ontwikkeld voor kinderen met een meervoudige beperking, maar het is gebleken dat de Cirkels veel breder inzetbaar zijn. Bijvoorbeeld op SBO-scholen (speciaal onderwijs).
(Foto Bigstock; ter illustratie)
BV Uitgeverij SWP
Postbus 12010
1100 AA Amsterdam-Zuidoost
Bezoekadres:
Spaklerweg 79
1114 AE Amsterdam-Duivendrecht
020 - 330 72 00
020 - 330 80 40
klantenservice@mailswp.com
